Gönenç Atakan – Uzman İletişim Danışmanı / Sosyolog

gonencatakan@gmail.com

“Akıl, modern bir iktidardır… Modern insan için özgürlüğün ve kendi olma bilincinin bedeli çok ağır oldu.” (T.Adorno)

Niyetim, kesinlikle bir modernite ya da postmodernizm tartışması açmak değil, baştan söyleyeyim. Ama konuyu, modernitenin hala devam ettiğini bilerek (ki burada postmodernizmin de moderniteden doğduğunu ve aslında böyle bir ŞEY olmadığını okuyabiliriz), modern insana bağlamak istiyorum: Yerleşik olanın, bizlere dayatılmak istenenin dışında duran, durmaya çalışan insanlar olarak, yanlış bir yaşamda doğru yaşamaya çalışıyoruz. Kendi tikel yaşam alanlarımızı oluşturmak için (sürekli) çaba sarf ediyoruz (T. Adorno). Ve evet, bir şeylerin etkisi olsa da bunu kendi kendimize yapıyoruz. Benim, kendime not düştüğüm önemli ayrıntılardan biri de insanın ne ediyorsa, her zaman için kendine ve kendi kendine ettiğidir. Bu, tipik (?) bir insan hareketidir. Ama her şeyin olduğu gibi, bunun da bedeli vardı… Aydınlamanın temeli akla dayanır; bir anlamda aydınlanma, aklın akıldışılığa üstünlük mücadelesinin başladığı dönemdir. Ve ileri sürüldüğü gibi akıl sadece ilerleme, özgürleşme vb sonuçları beraberinde getiren değildir. Akıl; aynı zamanda modern bir iktidardır (T. Adorno).  Akıl, çağlar boyu iktidarını yitirmeyen, her çağ içinde onu kullananların iktidarıyla sonuçlanan, sonuçlanacak en mükemmel araçtır. Akıl, bir kuşatma hareketidir. Hayatın bütün alanlarını gözeneklerine kadar kuşatan egemenliktir… (T. Adorno). Peki, egemen olan kim, egemen olunan kim? Ya da soruyu başka türlü sormak gerekirse: Aklını kullananlar kim, kullan(a)mayanlar kim? İşte ben buna bir şiirimle yanıt vermek istiyorum. Adı: Satılık!

Herkes bir kere su satmıştır semt pazarında.

Ve yine herkes bir şeyler satmıştır harçlığını çıkartmak için.

Rekabetin yoğun olduğu zamanlardı küçüklüğümde,

aşağı ya da yukarı mahalle diyemeyeceğim,

ama heves ettiğimiz mahalle maçlarını halı sahaya taşımak için satardık,

çocukluğumuzun çizgi romanlarını.

Zevki başka olurdu, sattıklarından kazandıklarınla dilediğini yapabilmenin.

Şimdi ise insanların zevkleri de değişti renkleri de…

Su satmak, çizgi romanlarını satmak bir yana dursun. İnsan satar oldular her yerde…